DNS, yani Domain Name System, insanların kullandığı alan adlarını ağ iletişiminde gereken IP adresleri ve başka kayıtlarla ilişkilendiren dağıtık bir sistemdir. Tarayıcıya bir site adı yazdığınızda, bilgisayarın önce bu adın hangi adrese karşılık geldiğini öğrenmesi gerekir.
DNS nasıl çalışır?
Cihaz genellikle yapılandırılmış bir DNS çözümleyicisine (resolver) sorgu gönderir. Çözümleyicinin önbelleğinde geçerli yanıt yoksa kök ad sunucuları, üst seviye alan (TLD) sunucuları ve yetkili ad sunucuları üzerinden gerekli bilgiyi bulabilir. Sonuç istemciye döner ve belirli bir süre önbellekte tutulabilir.
DNS sunucusu nedir?
“DNS sunucusu” tek bir rolü ifade etmez. Özyinelemeli çözümleyiciler istemciler adına sorguları çözer; yetkili ad sunucuları ise belirli alan adlarına ait kayıtların kaynak bilgisini tutar. Ev kullanıcıları çoğu zaman servis sağlayıcının, router’ın veya seçtikleri genel DNS hizmetinin çözümleyicisini kullanır.
A ve AAAA kaydı nedir?
A kaydı bir alan adını IPv4 adresiyle, AAAA kaydı ise IPv6 adresiyle ilişkilendirir. DNS yalnız web sitesi adresi saklamaz; MX, TXT, CNAME ve NS gibi farklı kayıt türleri e-posta yönlendirme, doğrulama ve ad sunucusu bilgileri için kullanılabilir.
DNS önbelleği neden vardır?
Aynı alan adının her istekte tüm DNS zincirinde yeniden çözülmesi gereksiz gecikme oluşturur. Bu yüzden tarayıcı, işletim sistemi, router veya çözümleyici daha önce alınmış yanıtları TTL süresi boyunca saklayabilir. Kayıt değişikliğinin herkese anında ulaşmamasının nedenlerinden biri bu önbellek mekanizmasıdır.
DNS değiştirmek interneti hızlandırır mı?
Daha hızlı yanıt veren bir resolver, özellikle ilk alan adı çözümlemesinde küçük bir fark oluşturabilir; fakat abonelik bant genişliğini artırmaz. Bir sayfanın yüklenme süresi DNS dışında gecikme, sunucu performansı, bağlantı kapasitesi ve sayfa boyutu gibi birçok etkene bağlıdır.
DNS çalışmazsa internet tamamen gider mi?
DNS çözümlenemediğinde alan adlarıyla sitelere erişim başarısız olabilir; buna rağmen temel IP bağlantısı hâlâ çalışıyor olabilir. Bu nedenle “internet var ama siteler açılmıyor” türü sorunlarda DNS kontrolü tanı adımlarından biridir.
VPN ve DNS ilişkisi nedir?
VPN kullanıldığında DNS sorgularının hangi resolver üzerinden geçtiği VPN istemcisi ve yapılandırmasına bağlıdır. Güvenlik ve gizlilik açısından VPN sağlayıcısının DNS davranışı ayrıca değerlendirilmelidir.
DNS kaydı değişince neden hemen görünmez?
DNS cevapları TTL (time to live) değeri boyunca farklı önbelleklerde tutulabilir. Yetkili sunucuda kayıt değişse bile resolver, işletim sistemi veya başka ara katmanlar eski yanıtı TTL süresi bitene kadar kullanabilir. Bu durum genellikle “DNS yayılımı” olarak anılır; gerçekte farklı önbelleklerin farklı zamanlarda güncellenmesidir.
DNSSEC ne işe yarar?
DNSSEC, DNS yanıtlarının yetkili kaynaktan geldiğini kriptografik imzalarla doğrulamaya yardımcı olan güvenlik uzantılarıdır. DNSSEC trafiği şifrelemez; sahte veya değiştirilmiş DNS verilerinin fark edilmesine odaklanır. DNS gizliliği için DoH veya DoT gibi ayrı mekanizmalar kullanılabilir.
Kısaca DNS
DNS, alan adlarını ağ adresleri ve başka kayıtlarla eşleştirerek internet kullanımını insan dostu hâle getirir. DNS çözümlemesi, web bağlantısının ilk adımlarından biridir ancak internet hızının tamamını belirleyen tek unsur değildir.