SATA, Serial ATA veya Serial Advanced Technology Attachment olarak anılan depolama bağlantı standardıdır. Bilgisayar ile HDD, SSD ve bazı optik sürücüler arasında veri aktarımı için uzun yıllardır yaygın biçimde kullanılır.
SATA, eski paralel ATA/PATA bağlantısının yerini alan seri bir mimaridir. Masaüstü bilgisayarlarda tipik 2,5 inç SATA SSD ve 3,5 inç HDD’ler ayrı SATA veri kablosu ile anakarta ve SATA güç kablosu ile güç kaynağına bağlanır.
SATA ne işe yarar?
SATA’nın temel görevi depolama aygıtı ile sistem arasında standart bir veri bağlantısı sağlamaktır. Bir SATA denetleyici, işletim sisteminin depolama aygıtına okuma ve yazma komutları göndermesine aracılık eder.
SATA 6Gb/s ne demektir?
SATA-IO, SATA Revision 3.0 ile arayüzün maksimum aktarım hızını 6 gigabit/saniyeye çıkarmıştır. Kuruluşun adlandırma kılavuzu bu nesli “SATA 6Gb/s” olarak adlandırmayı önerir; “SATA III” ve “SATA 3.0” gibi pazarlama terimlerinin kullanılmamasını özellikle belirtir.
| SATA nesli | Resmî hız adlandırması |
|---|---|
| SATA Revision 1.x | SATA 1.5Gb/s |
| SATA Revision 2.x | SATA 3Gb/s |
| SATA Revision 3.x | SATA 6Gb/s |
6Gb/s değeri arayüzün ham veri hızıdır. Sürücülerin gerçek okuma/yazma performansı protokol ek yükleri, denetleyici ve depolama ortamı nedeniyle daha düşük olabilir.
SATA SSD ile SATA HDD arasındaki fark nedir?
Bağlantı aynı olsa da iç depolama teknolojisi farklıdır. SATA SSD NAND flash kullanır ve mekanik parçaya sahip değildir. SATA HDD ise manyetik dönen plaklar ve okuma/yazma kafaları kullanır. Bu nedenle aynı SATA bağlantısına sahip iki sürücünün erişim gecikmesi ve performansı çok farklı olabilir.
SATA ile NVMe arasındaki fark nedir?
SATA bir depolama arabirimi ve ekosistemidir. NVMe ise katı hâl depolama için geliştirilen ve çoğunlukla PCIe üzerinden çalışan bir protokoldür. NVMe SSD’ler PCIe’nin daha yüksek bant genişliğinden yararlanabildiği için modern istemci sistemlerinde SATA SSD’lerden çok daha yüksek sıralı aktarım hızlarına çıkabilir.
SATA ile M.2 aynı şey mi?
Hayır. M.2 fiziksel form faktörü ailesidir. M.2 biçimindeki bazı SSD’ler SATA arabirimini, bazıları ise PCIe/NVMe bağlantısını kullanır. Dolayısıyla “M.2 SSD” ifadesi tek başına sürücünün hangi protokolü kullandığını söylemez.
SATA veri ve SATA güç kablosu neden ayrıdır?
Klasik masaüstü SATA sürücülerinde veri kablosu anakart ile sürücü arasında bilgi taşır; güç kablosu ise PSU’dan sürücüye elektrik sağlar. Dizüstü ve özel sistemlerde iki bağlantı tek konnektör bloğunda birleşmiş görünebilir.
SATA geriye dönük uyumlu mu?
SATA-IO’nun adlandırma dokümanına göre SATA 6Gb/s, SATA 3Gb/s ile; SATA 3Gb/s de SATA 1.5Gb/s ile geriye dönük uyumluluğu korur. Böyle bir durumda bağlantı genellikle iki tarafın desteklediği daha düşük ortak hızda çalışır.
AHCI nedir?
AHCI, SATA aygıtlarının işletim sistemiyle standart biçimde çalışması için kullanılan ana bilgisayar denetleyici arayüzüdür. Native Command Queuing gibi SATA özelliklerinin yazılım tarafından kullanılmasını sağlar. NVMe ise SATA/AHCI’den farklı bir komut modeline sahiptir.
SATA bugün hâlâ kullanılıyor mu?
Evet. Yüksek kapasiteli HDD’lerde ve uygun fiyatlı 2,5 inç SSD’lerde SATA yaygınlığını sürdürür. Çok yüksek performans gerektiren yeni SSD’lerde ise PCIe/NVMe daha yaygın hâle gelmiştir.
NCQ nedir?
NCQ, Native Command Queuing ifadesinin kısaltmasıdır. SATA aygıtının birden fazla bekleyen komutu daha uygun sırayla işleyebilmesine olanak tanır. Mekanik HDD’lerde kafa hareketini azaltmak, SSD’lerde ise paralel işleme imkanlarından yararlanmak için kullanılabilir.
Hot Plug nedir?
SATA standardı uygun denetleyici, işletim sistemi ve fiziksel bağlantı kullanıldığında çalışan sisteme aygıt takıp çıkarma özelliklerini destekleyebilir. Ancak sıradan masaüstü kasa içindeki her SATA bağlantısının güvenli biçimde hot-plug kullanılabileceği varsayılmamalıdır; anakart ve işletim sistemi ayarları önemlidir.
eSATA nedir?
eSATA, SATA teknolojisinin harici cihazlar için tasarlanmış bağlantı biçimidir. USB’nin yaygınlaşmasıyla tüketici cihazlarında eski önemini kaybetmiş olsa da SATA’nın yalnız kasa içi bağlantıdan ibaret olmadığını gösteren örneklerden biridir.
Kısaca SATA
SATA, depolama aygıtlarını bilgisayara bağlayan köklü bir seri arabirim standardıdır. SATA 6Gb/s modern SATA sürücülerin yaygın bağlantı hızıdır; ancak SATA, M.2 ve NVMe birbirinin eş anlamlısı değildir.